Groefbijen

Groefbijen (Halictus en Lasioglossum) lijken wel wat op zandbijen in uiterlijk en gedrag. Ze verzamelen het stuifmeel ook aan hun achterpoten en graven hun nesten ook in de bodem. Gemiddeld zijn groefbijen aan de kleine kant; veel soorten zijn tussen 4 en 8 mm. De meeste soorten hebben lichte haarbandjes op het achterlijf. Vrouwelijke groefbijen zijn te herkennen aan het lengtegroefje op het uiteinde van het achterlijf (zie foto hiernaast). Er zijn 53 soorten uit Nederland bekend.

 

Nesten in bodem

Alle soorten groefbijen graven hun nesten in de bodem. Opmerkelijk in hun levenscyclus is dat de vrouwtjes als volwassen bij overwinteren. Terwijl de meeste andere bijensoorten voor de winter sterven, zoeken vrouwtjes van groefbijen in het najaar een schuilplek op, waar ze de hele winter verblijven. Ze hebben in de zomer al gepaard en dragen dus bevruchte eitjes bij zich, maar ze bouwen pas in het voorjaar een nest waarin ze de eitjes leggen. In het voorjaar zijn er dus alleen vrouwelijke groefbijen te zien. Mannetjes komen in de zomer pas.

 

Sociaal gedrag

Enkele soorten groefbijen vertonen sociaal gedrag. Dit is opmerkelijk voor wilde bijen, want sociaal gedrag komt verder alleen voor bij hommels en de honingbij. Bij groefbijen is dit gedrag lang niet zo ver ontwikkeld als bijvoorbeeld bij hommels, maar er is soms een duidelijke taakverdeling in het nest. Eén vrouwtje legt dan de eieren en haar dochters helpen bij de nestbouw en het verzamelen van voedsel.

 

Meestal niet kieskeurig

De meeste groefbijen zijn niet erg kieskeurig bij het verzamelen van stuifmeel. Doorgaans bezoeken ze hiervoor bloemen van uiteenlopende plantenfamilies. Enkele soorten hebben wel een duidelijke voorkeur voor bijvoorbeeld gele composieten.

 

Voor informatie over alle soorten groefbijen zie Informatie per soort.

Groefbijvrouwtjes zijn van andere bijen te onderscheiden aan het lengtegroefje op het uiteinde van het achterlijf. Foto Pieter van Breugel.

Aan dit vrouwtje en het hiernaast afgebeelde mannetje van de gewone geurgroefbij Lasioglossum calceatum is goed te zien hoe verschillend de seksen er bij groefbijen uitzien. Foto Pieter van Breugel.

Veel groefbijen, zoals dit vrouwtje van de langkopsmaragdgroefbij Lasioglossum morio, hebben een metaalglans. Foto Pieter van Breugel.

Het mannetje van de gewone geurgroefbij is slanker, heeft langere sprieten, lichter gekleurde poten en vaak een gedeeltelijk rood achterlijf. Foto Pieter van Breugel.

Over bestuivers.nl

Bestuivers.nl is een initiatief van EIS Kenniscentrum Insecten en is bedoeld als centraal punt voor kennis en informatie over wilde bestuivers in Nederland, met nadruk op wilde bijen en zweefvliegen. De website is mede tot stand gekomen dankzij het Sayers Fonds van het Prins Bernhard Cultuurfonds.

Over EIS

EIS Kenniscentrum Insecten is het kenniscentrum voor insecten en andere ongewervelden. De stichting doet onderzoek en geeft adviezen over beleid en beheer. Daarnaast houden we ons bezig met voorlichting en educatie. Bezoek hier onze website.

  

Contact

EIS Kenniscentrum Insecten 
Postbus 9517 
2300 RA Leiden 
(+31) 071 7519314 
eis@naturalis.nl   

Bezoekadres 
Vondellaan 55
Leiden